الوقت- در روزهای اخیر، گزارشهایی درباره تغییر آرایش نیروهای ایالات متحده در پایگاههای مهم منطقه منتشر شده است.
جابجایی نیروها در پایگاههای کلیدی
در حالی که با نزدیک شدن به پایان ضرب العجل 48 ساعته ترامپ درباره مذاکرات، جابهجایی و تحرکات نیروهای آمریکایی در منطقه زیر ذرهبین تحلیلگران سیاسی و نظامی قرار گرفته و از این تحرکات برای پیشبینی رویدادهای روزهای آینده استفاده میشود، اخبار ضدونقیض زیادی در حال انتشار است.
ابتدا در اوایل هفته جاری روزنامه نیویورک تایمز به نقل از مقامات پنتاگون مدعی شد که که صدها سرباز آمریکایی در روزهای اخیر از پایگاه هوایی العدید در قطر به مکان دیگری منتقل شدهاند.
بنا بر این گزارش، تلاشهای مشابهی نیز برای جابجایی نیروها در دیگر پایگاههای آمریکایی از جمله در بحرین، محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده، صورت گرفته است. برآورد این گزارش نشان میداد که دیگر هیچ نیروی آمریکایی در پایگاههای عراق، سوریه، کویت، عربستان سعودی، اردن و امارات متحده عربی وجود ندارد.
با این حال، اندکی پس از انتشار گزارش نیویورک تایمز، فاکس نیوز به نقل از یک مقام آمریکایی ناشناس و موثق، اعلام کرد که این گزارش نادرست است.
افزایش تجهیزات نظامی آمریکا
در جدال این روایتهای ضدونقیض، دادههای منابع باز و تصاویر ماهوارهای از روندی معکوس حکایت دارد: تقویت گسترده و چندلایه تجهیزات و زیرساختهای عملیاتی ایالات متحده در منطقه.
طبق گزارشهای اطلاعاتی مبتنی بر رصد پروازها، طی هفته گذشته بیش از ۱۰۰ فروند هواپیمای نظامی آمریکا وارد پایگاههای این کشور در اروپا و خاورمیانه شدهاند. «اتحاد ردیابی هوایی نظامی»، گروهی متشکل از حدود ۳۰ تحلیلگر منابع باز، اعلام کرده که در اواسط فوریه بیش از ۸۵ فروند هواپیمای سوخترسان و بیش از ۱۷۰ هواپیمای باری را که به سمت منطقه در حرکت بودهاند، رهگیری کرده است.
در عین حال گمانهزنی دیگری از سوی فورسنیوز، از ورود دستکم ۲۰۰ فروند هواپیمای ترابری سنگین C-17 و C-5 Galaxy خبر میدهد؛ هواپیماهایی که معمولاً برای انتقال سریع نیرو، سامانههای پدافندی، مهمات هدایتشونده و تجهیزات سنگین به کار گرفته میشوند.
تصاویر ماهوارهای شرکت Planet Labs PBC که توسط خبرگزاری آسوشیتدپرس تحلیل شده، نشان میدهد در پایگاه هوایی موفق السلطی اردن بیش از ۵۰ هواپیما مستقر هستند. این تمرکز هوایی، اردن را به یکی از حلقههای مهم پشتیبانی عملیات هوایی در شرق مدیترانه و عراق تبدیل میکند.
در فاصله حدود ۸۵۰ مایلی جنوب شرقی، پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی نیز شاهد افزایش محسوس داراییهای هوایی بوده است. تصاویر با وضوح بالای شرکت چینی «MizarVision» استقرار مجموعهای از هواپیماهای سنگین شامل ۱۳ فروند سوخترسان KC-135 Stratotanker، یک فروند هواپیمای هشدار زودهنگام E-3G Sentry (آواکس) و پنج فروند هواپیمای ترابری C-130 Hercules را نشان میدهد که برای پشتیبانی از عملیات منطقهای آماده شدهاند.
در گزارشی دیگر از CNN درباره تجهیزات همین پایگاه تصاویر نشاندهنده دستکم چهار فروند دیگر از هواپیماهای E-3 Sentry است که در این پایگاه مستقر شدهاند. این هواپیماها نقش کلیدی در هشدار زودهنگام نسبت به تهدیدهای موشکی و پهپادی و همچنین هماهنگی عملیات هوایی ایفا میکنند. علاوه بر آن، چهار فروند هواپیمای ارتباطی E-11 که بهعنوان «گره ارتباطی هوابرد میدان نبرد» شناخته میشوند، در همان منطقه دیده شدهاند. ترکیب آواکس، سوخترسان و هواپیماهای ارتباطی، نشاندهنده ایجاد یک چتر فرماندهی و کنترل یکپارچه برای مدیریت عملیات احتمالی در مقیاس وسیع است.
این آرایش، پایگاه شاهزاده سلطان را هم به یک مرکز لجستیکی کلیدی و هم به یک نقطه حساس در هرگونه سناریوی رویارویی مستقیم تبدیل کرده است؛ پایگاهی که میتواند هم مأموریتهای دفاعی (پدافند هوایی و هشدار زودهنگام) و هم عملیات تهاجمی دوربرد را پشتیبانی کند.
با این حال، وبسایت «Defence Security Asia» هشدار داده است که ناوگان قدیمی E-3 با چالشهای آمادگی عملیاتی و تأخیر در برنامههای جایگزینی مواجه است. در صورتی که محدودیتهای تعمیر و نگهداری یا کمبود قطعات، در دسترس بودن این پلتفرمها را کاهش دهد، ممکن است هماهنگی پایدار سورتیهای هوایی و پوشش راداری دچار اختلال شود؛ مسئلهای که در سناریوی درگیری پرشدت میتواند به یک ریسک عملیاتی تبدیل شود.
در پایگاه العدید قطر نیز روند مشابهی مشاهده میشود. تصاویر ماهوارهای اوایل فوریه نشان میدهد تعداد KC-135ها بین اواسط ژانویه تا اواخر ژانویه ۲۰۲۶ از پنج به ۱۴ فروند افزایش یافته است. چنین افزایشی بیانگر تقویت ظرفیت سوختگیری هوایی و امکان اجرای سورتیهای طولانیمدت و پیوسته در سراسر منطقه است؛ قابلیتی که برای عملیات علیه اهداف دوردست یا مقابله با موجهای متوالی حملات موشکی و پهپادی میباشد.
تجهیزات ناوگان دریایی آمریکا
در حوزه دریایی نیز روند تقویت ادامه دارد. ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن از اوایل بهمن ماه، پس از تغییر مسیر از دریای چین جنوبی، در دریای عرب مستقر شده و به حدود ۶۰ فروند جنگنده تهاجمی F/A-18 و F-35 مجهز است. این ناو را سه ناوشکن موشکانداز همراهی میکنند.
این گروه ضربت با ورود حدود ۵۷۰۰ نیروی نظامی، حضور پیشین شامل پنج ناوشکن «کلاس آرلی برک» در خلیج فارس، شمال دریای سرخ و شرق مدیترانه را تقویت کرده است. به این ترتیب، شبکهای از سامانههای پدافند موشکی دریایی و قابلیت رهگیری موشکهای بالستیک در پیرامون منطقه شکل گرفته است.
دو هفته بعد، با دستور مستقیم ترامپ، ناو هواپیمابر جرالد فوردکه بزرگترین ناو هواپیمابر جهان محسوب میشود نیز به همراه سه ناوشکن و بیش از ۵۰۰۰ نیروی نظامی دیگر به منطقه اعزام شد.
در مجموع، شمار شناورهای نظامی آمریکا در منطقه به ۱۶ کشتی رسیده است.
از بستن تنگه هرمز تا حمله به پایگاههای آمریکایی؛ برآورد واکنش بیرحمانه ایران
در حالی که آرایش نظامی ایالات متحده در منطقه بهطور کمسابقهای تقویت شده، پرسش کلیدی این است که واکنش احتمالی تهران در صورت وقوع حمله چه خواهد بود و دامنه آن تا کجا میتواند گسترش یابد.
مقامات ایرانی آخرین هشدارها را درباره محاسبه غلط آمریکا در روزهای اخیر دادهاند. عراقچی در مصاحبه با شبکه تلویزیونی MSNBC گفت که ایران هم برای جنگ و هم برای صلح آماده است.
پیش از آن نیز امیر سعید ایروانی، سفیر ایران در سازمان ملل متحد، روز پنجشنبه در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل متحد گفت: «در چنین شرایطی، تمام پایگاهها، تأسیسات و داراییهای نیروی متخاصم در منطقه، اهداف مشروع در چارچوب واکنش دفاعی ایران محسوب میشوند».
در همین راستا تحلیلگران غربی از اراده جدی ایران در دفاع از خود و قابلیتهای نظامی آن برای وارد آوردن ضربه متقابل سخن میگویند. مایکل اوهانلون، تحلیلگر دفاعی و سیاست خارجی در موسسه بروکینگز گفت: «ایران ممکن است در واکنش به تقریباً هر کاری که ممکن است انجام دهیم، به شلیک پهپادها و موشکهای کروز به سمت پایگاههای اسرائیل و آمریکا ادامه دهد».
واعظ، کارشناس ایران در گروه بینالمللی بحران، نیز گفته: «بعید است ایران واکنش خود را مانند پس از حمله آمریکا به تأسیسات هستهایاش در خرداد ماه محدود کند». بنابر ادعای این کارشناس، این در حالی است که ایران در جریان حمله به پایگاه العدید در قطر، زمان و نحوه حمله تلافیجویانه خود را اعلام کرده بود و به پدافند هوایی آمریکا و قطر اجازه داده بود که آماده باشند تا خسارت کمتری وارد شود.
طبق گزارش سرویس تحقیقات کنگره، ایران دارای مجموعهای از قویترین موشکها، موشکهای بالستیک کوتاهبرد و میانبرد است. در گزارش مارس ۲۰۲۵ آژانس اطلاعات دفاعی ایالات متحده نیز آمده است که ایران بزرگترین ذخایر موشک و سامانههای پهپادی در خاورمیانه را دارد.
این گزارش همچنین هشدار میدهد که تهران سیستمهای تهاجمی دوربرد دیگری از جمله موشکهای کروز و موشکهای ضدکشتی دارد که میتوانند داراییها و حمل و نقل دریایی ایالات متحده را تهدید کنند.
تنگه هرمز که تقریباً 20 درصد از ترانزیت نفت جهان از طریق آن انجام میشود، نقطه فشاری است که تشدید تنش در آن میتواند بلافاصله پیامدهای اقتصادی جهانی ایجاد کند و بر اقتصادهای وابسته به انرژی تأثیر بگذارد.
همچنین تهران، هرگونه اجازه کشورهای منطقه برای استفاده از خاک و آسمان آنها در حمله به ایران را به عنوان همدستی اعلام کرده و در نتیجه حق پاسخ متقابل را برای خود مشروع دانسته است.
